Rú Lịnh

Trong thời buổi ngày nay, khi dân số phát triển cao kèm theo quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá diễn ra ồ ạt thì diện tích đất rừng tự nhiên ngày càng bị thu hẹp và có nguy cơ biến mất. Tỉnh Quảng Trị cũng như các tỉnh khác có một diện tích rừng khá lớn 103.000 ha [21], nhưng chủ yếu tập trung ở vùng đồi núi xa khu dân cư, trong khi diện tích rừng tự nhiên ở đồng bằng không đáng kể. Rú Lịnh là khu rừng tự nhiên nằm ở vùng đồng bằng có diện tích lớn nhất 95 ha [21], thảm thực vật nơi đây thuộc kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới có nguồn gốc chủ yếu từ khu hệ thực vật Bắc Việt Nam – Trung Hoa.

Trước 1954, toàn bộ diện tích 170 ha ở rú Lịnh là rừng nguyên sinh có cấu trúc kín, rậm, nhiều tầng. Hệ thực vật đa dạng, phong phú về thành phần loài, trong đó nhiều loài quý hiếm như: Lim Xanh (Erythrephloeum fordii Oliver.), Gụ Lau ( Sindoratonkinensic Achev.), Huỹnh (Tarrietia cochinohinensis BL.), Cà ổi ấn (Castanopsis indica (Roxb) A.DC.), Dẻ rừng (Lithocarpus silvicolarum (Hance)), … hoặc có giá trị xuất khẩu, làm thuốc như: Trầm Hương (Aquilaria crassana), Ngũ Gia Bì (Sehhefflera oatophylla Harums.), Khổ Sâm Nam ( Brucea javanica (L) Merr.). Đặc biệt có 3 loài được ghi trong sách đỏ Việt Nam là Trầm Hương (Aquilaria crassana Pierre ex Lecomte) tình trạng đang nguy cấp (E), Re Hương (Cinnamomum parthenonxylon (Jack) Meissn.) biết không chính xác (K) và Gụ Lau (Sindora tonkinensis A. Chev.) sẽ nguy cấp (V) [9]. Qua thời gian diện tích rừng từ 170 ha giảm xuống còn 95 ha, báo động nguy cấp đến sự tồn tại các loài cây quý cần được bảo vệ.

Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện tại khu rừng có khoảng trên 200 loài (Đã xác định được 192 loài) thuộc 70 họ (năm 2000). Trong đó cây gỗ chiếm 97 loài, dây leo 29 loài, cây bụi 45 loài, thực vật thân thảo 21 loài [21]. Nhờ sự che phủ của thảm thực vật rừng mà rú Lịnh có tác dụng điều hoà nguồn nước nơi đây góp phần giảm bớt tình trạng thiếu nước cho sản xuất và sinh hoạt về mùa khô của các xã Vĩnh Hiền, Vĩnh Hoà, Vĩnh Thành, Vĩnh Thạch, … ngoài ra còn cung cấp chất đốt. Nơi đây còn là một di tích lịch sử, từng là nơi đóng quân của bồ đội ta trong chiến tranh. Vì vậy, rú Lịnh được gọi là: “Khu rừng văn hoá – môi trường”.

 Chính những đặc điểm trên, rú Lịnh thu hút được nhiều nhà khoa học, các sinh viên Đại học, khách du lịch đến thăm quan học tập.

Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tìm hiểu tài nguyên cây gỗ và các loài cây khác có giá trị, nên số lượng taxon trong lớp một lá mầm ít được quan tâm và nghiên cứu, và chính sự phân bố rộng đã là một vấn đề khó khăn trong việc xác định tên taxon.

Lớp một lá mầm có nhiều loài có giá trị về kinh tế, làm thuốc chữa bệnh như: Pandanus, Catibium, Zingiber, Smilax và làm cảnh. Ngoài ra, nó góp phần tạo sự đa dạng cho thảm thực vật nơi đây, với số lượng lớn lớp Một lá mầm cùng với Dương xỉ, cây bụi Hai lá mầm tạo thành một thảm thực vật dày dưới tán cây rừng giúp bảo vệ rừng, giữ nguồn nước. Trong đó có ca trúc hay tre lịm (Melocalamus compactiflorus Benth &Hook) thấy nhiều nơi đây và đã được dân địa phương đặt tên cho Rú, và được gọi là Rú Lịnh(Lịm).

Rú Lịnh thuộc địa phận của hai xã Vĩnh Hiền và Vĩnh Hoà nên gặp nhiều khó khăn trong công tác quản lý, và có nhiều hiện tượng khai thác bất hợp pháp tài nguyên Rú Lịnh, ảnh hưởng không nhỏ đến thảm thực vật nơi đây, đứng trước tình hình cấp bách đó đã có nhiều biện pháp bảo vệ, phục hồi Rú đã được đưa ra.

(Trich Khoa luan: Le Tuan Anh, giao vien huong dan: TS. Le Thi Tre)